Thực hiện chức năng quản lý nhà nước và yêu cầu từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực nuôi con nuôi trên địa bàn tỉnh, ngày 01/02/2021 Ủy ban nhân dân dân tỉnh ký Quyết định số 04/2021/QĐ-UBND về việc ban hành Quy chế phối hợp liên ngành trong giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Quyết định số 04/2021/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành từ ngày 15/02/2021 thay thế Quyết định số 32/2014/QĐ-UBND ngày 21/7/2014 của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc ban hành Quy chế phối hợp liên ngành về giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài trên địa bàn tỉnh.

Quy chế phối hợp quản lý nhà nước trong giải quyết việc nuôi con nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài được ban hành trên cơ sở đảm bảo phù hợp Nghị định số 24/2019/NĐ-CP ngày 05/3/2019 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 19/2011/NĐ-CP ngày 21/3/2011 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Nuôi con nuôi. Đồng thời khắc phục những khó khăn, hạn chế trong thực hiện công tác phối hợp theo Quy chế được ban hành tại Quyết định số 32/2014/QĐ-UBND trong thời gian qua như: Trong tổ chức thực hiện Quy chế, có lúc, có việc công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp còn những hạn chế, lúng túng, không đảm bảo đúng quy định pháp luật hiện hành; tình trạng cơ sở y tế tự ý lập biên bản phát hiện trẻ bị bỏ rơi, bàn giao trẻ cho cơ quan, tổ chức, cá nhân không đúng thẩm quyền còn xảy ra; vấn đề phối hợp rà soát, đánh giá trẻ có hoàn cảnh khó khăn, hoàn cảnh đặc biệt cần hỗ trợ chăm sóc, tìm gia đình thay thế chưa được quan tâm thực hiện làm hạn chế quyền được sống, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục từ môi trường gia đình của trẻ em; việc xác minh nguồn gốc trẻ, thông báo tìm gia đình thay thế còn chưa thực hiện kịp thời; thậm chí còn có tình trạng cơ sở y tế cấp, xác nhận giấy tờ về việc sinh, tử không đảm bảo quy định, dẫn đến tình trạng sai lệch thông tin cá nhân, làm ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước, trong đó có công tác nuôi con nuôi.

Quy chế phối hợp xác định rõ nguyên tắc, hình thức phối hợp giữa Sở Tư pháp với sở, ngành Công an, Lao động Thương binh và Xã hội, Y tế, Tài chính; UBND các cấp; các cơ sở nuôi dưỡng và cơ quan, tổ chức liên quan phải thường xuyên, kịp thời nhằm đảm bảo tăng cường, nâng cao hiệu quả đăng ký, quản lý nhà nước trong giải quyết nuôi con nuôi nước ngoài đúng đối tượng, đúng quy định pháp luật, đúng chức năng, nhiệm vụ  của các sở, ngành, UBND các cấp và trên cơ sở vì quyền, lợi ích tốt nhất cho trẻ. Quy chế xác định nội dung và các nhóm nhiệm vụ cơ bản giao các ngành, các cấp chủ trì, phối hợp thực hiện trong công tác quản lý nhà nước về nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài như:

Phối hợp trong việc lập biên bản trẻ em bị bỏ rơi và lập hồ sơ đề nghị tiếp nhận trẻ em bị bỏ rơi vào cơ sở nuôi dưỡng. Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm lập biên bản phát hiện trẻ em bị bỏ rơi là của UBND cấp xã hoặc cơ quan Công an nơi phát hiện trẻ bị bỏ rơi. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi phát hiện trẻ em bị bỏ rơi có trách nhiệm: Tìm người, tổ chức tạm thời chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em; niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã trong 07 ngày liên tục về việc trẻ bị bỏ rơi; thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ khi hết thời hạn niêm yết theo thẩm quyền. Trách nhiệm Cơ sở y tế nơi phát hiện trẻ em bị bỏ rơi phải thông báo ngay cho Ủy ban nhân dân hoặc Công an cấp xã gần nhất (nơi có trụ sở của cơ sở y tế) biết về việc trẻ em bị bỏ rơi, để thực hiện việc lập biên bản phát hiện trẻ bị bỏ rơi theo quy định.

Công tác phối hợp trong rà soát, tìm người nhận trẻ em làm con nuôi thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã; thực hiện thường xuyên nhằm rà soát, đánh giá, xác định các đối tượng là trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em không nơi nương tựa đang được cá nhân, gia đình, tổ chức tạm thời nuôi dưỡng hoặc chăm sóc thay thế để có chính sách hỗ trợ,  tìm gia đình thay thế hoặc đưa vào cơ sở nuôi dưỡng theo quy định. Sở Tư pháp có trách nhiệm tiếp nhận nhu cầu đăng ký nhận con nuôi của người cư trú trên địa bàn tỉnh; giới thiệu trẻ có nhu cầu được nhận làm con nuôi (do Sở Lao động Thương binh, xã hội, cơ sở nuôi dưỡng cung cấp, nếu có); đăng thông báo trẻ có nhu cầu nhận con nuôi trên phương tiện thông tin đại chúng của tỉnh và đề nghị Bộ Tư pháp đăng thông báo trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp.

 Quy định trách nhiệm phối hợp trong việc xác minh hồ sơ của trẻ em bị bỏ rơi, cần tìm gia đình thay thế. Công an tỉnh xác minh nguồn gốc trẻ em đối với trường hợp trẻ em bị bỏ rơi được cho làm con nuôi ở nước ngoài theo yêu cầu của Sở Tư pháp. Phối hợp trong việc lấy ý kiến, xác nhận trẻ đủ điều kiện cho trẻ em làm con nuôi nước ngoài đối với trẻ em bị bỏ rơi giữa Sở Tư pháp với cơ quan, đơn vị liên quan nhằm đảm bảo việc cho trẻ làm con nuôi đúng đối tượng, đáp ứng quy định Luật Nuôi con nuôi và vì quyền, lợi ích hợp pháp tốt nhất cho trẻ. Đặc biệt, Quy chế quy định hình thức, nguyên tắc phối hợp trong việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi nước ngoài, khi Sở Tư pháp tổ chức lấy ý kiến các ngành: Lao động- Thương binh và Xã hội; Y tế; Công an; Văn phòng UBND tỉnh; cơ quan chủ quản cơ sở nuôi dưỡng (đối với các Cơ sở nuôi dưỡng ngoài công lập); Cơ sở nuôi dưỡng có trẻ em được giới thiệu làm con nuôi nước ngoài. Trong trường hợp cần thiết, Sở Tư pháp có thể mời chuyên gia y tế, tâm lý, gia đình, xã hội tham gia ý kiến để liên ngành xem xét tư vấn việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi nước ngoài.

Trên cơ sở xác định nội dung phối hợp, Quy chế quy định rõ trách nhiệm của Sở Tư pháp Chủ trì, đôn đốc, theo dõi, đánh giá việc thực hiện công tác phối hợp; định kỳ hoặc đột xuất báo cáo UBND tỉnh chỉ đạo. Các sở, ngành Công an, Y tế, Lao động thương binh và Xã hội, Tài chính, UBND các cấp chủ động, phối hợp thực hiện nhiệm vụ quản lý theo chức năng, nhiệm vụ của ngành, địa phương. Cơ quan đài, báo có trách nhiệm đăng tải thông tin miễn phí về việc tìm người thân của trẻ bị bỏ rơi hoặc thông báo trẻ có nhu cầu được nhận làm con nuôi... nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực nuôi con nuôi nói chung, nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài nói riêng; việc giải quyết nuôi con nuôi vì mục đích nhân đạo để mọi trẻ em được sống, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trong môi trường gia đình.

Mai Phương